ناسازگاری مواد شیمیایی یعنی چه؟

ناسازگاری مواد شیمیایی چیست؟

ناسازگاری مواد شیمیایی (Chemical Incompatibility) به وضعیتی گفته می‌شود که دو یا چند ماده شیمیایی در صورت تماس یا مخلوط شدن، واکنش ناخواسته، خطرناک یا کنترل‌نشده‌ای ایجاد کنند. 

این واکنش‌ها می‌توانند باعث آتش‌سوزی، انفجار، آزاد شدن گازهای سمی یا تخریب ظروف نگهداری شوند.

مثال‌هایی از ناسازگاری مواد شیمیایی

   1.اسیدها و بازها

ترکیب اسید قوی با باز قوی می‌تواند گرمای زیادی آزاد کند و موجب جوشش یا پاشش محلول شود.

2.    اسید نیتریک و ترکیبات آلی

این ترکیب بسیار خطرناک است و می‌تواند باعث انفجار یا آتش‌سوزی شود.

3.    سدیم فلزی و آب

واکنش بسیار شدید با آزادسازی هیدروژن و خطر انفجار رخ می‌دهد.

4.    پراکسیدها و حلال‌های آلی

ترکیب آن‌ها می‌تواند منجر به تشکیل مواد ناپایدار و انفجاری شود.

پیامدهای ناسازگاری شیمیایی

•    آتش‌سوزی و انفجار
•    انتشار بخارات و گازهای سمی (مانند کلر، آمونیاک یا هیدروژن سولفید)
•    خطر برای کارکنان آزمایشگاه از طریق استنشاق، تماس پوستی یا سوختگی
•    آسیب به تجهیزات و محیط زیست

راهکارهای جلوگیری از ناسازگاری مواد شیمیایی

گا    جداسازی در انبار و آزمایشگاه : نگهداری اسیدها، بازها، اکسیدکننده‌ها و حلال‌ها در کابینت‌های جداگانه.
2.    برچسب‌گذاری دقیق روی ظروف مواد شیمیایی.
3.    استفاده از MSDS (برگه اطلاعات ایمنی مواد) برای شناسایی ناسازگاری‌ها.
4.    آموزش کارکنان آزمایشگاه درباره ترکیبات خطرناک.
5.    استفاده از تهویه مناسب و تجهیزات ایمنی مثل هود شیمیایی، دستکش و عینک.

جدول جامع ناسازگاری مواد شیمیایی