آنتیموان،خصوصیات و کاربردهای آن

آنتیموان (Sb)

آنتیموان یک عنصر شیمیایی با نماد Sb و عدد اتمی 51 است که در گروه 15 (نیتروژن) جدول تناوبی قرار دارد.

این عنصر به‌صورت طبیعی در پوسته زمین یافت می‌شود و معمولاً در ترکیب با سولفیدها و سایر مواد معدنی حضور دارد.  

آنتیموان یک متالوئید نادر و کاربردی است که در صنایع الکترونیک، شیمیایی، آتش‌نشانی و آلیاژهای مقاوم کاربرد دارد.  

مهم‌ترین ترکیب آن، Sb₂O₃، در مواد ضدآتش به کار می‌رود.  

اگرچه این عنصر در بسیاری از صنایع ضروری است، اما دارای سمیت بالا بوده و باید با احتیاط استفاده شود.  

ویژگی‌های شیمیایی آنتیموان:  

- آنتیموان دارای ویژگی‌های فلزی و غیرفلزی (متالوئیدی) است.  
- در برابر اسیدهای رقیق مقاوم است، اما در برابر اسید نیتریک و اسید سولفوریک غلیظ واکنش نشان می‌دهد.  
- در تماس با هوا، لایه‌ای از اکسید آنتیموان (Sb₂O₃) روی سطح آن تشکیل می‌شود که از اکسید شدن بیشتر جلوگیری می‌کند.  

Antimony

Chemical element

Antimony is a chemical element with symbol Sb and atomic number 51. A lustrous gray metalloid, it is found in nature mainly as the sulfide mineral stibnite. Wikipedia

Symbol: Sb

Atomic number: 51

Electron configuration: [Kr] 4d105s25p3

Atomic mass: 121.76 u ± 0.001 u

Discovered: 3000 BC

Melting point: 630.6 °C

خواص فیزیکی عنصر آنتیموان

   عدد اتمی: ۵۱

   جرم اتمی: ۱۲۱٫۷۵

   نقطه ذوب : C° ۶۳۰٫۶۳

   نقطه جوش : C° ۱۵۸۷

   شعاع اتمی : Å ۱٫۵۳

   ظرفیت: ۳و۵

   رنگ: خاکستری سیاه

   حالت استاندارد: جامد

   رنگ: خاکستری نقره‌ای درخشان

   نقطه ذوب: 903.78 K (1167.13 °F)

   حالت: جامد

   نقطه جوش: 1860 K ( 2889 °F )

   جنس : شبه فلز

   شعاع اتم: Å ۱٫۵۳

   کاشف: Tholden

   شعاع کووالانس: 138 pm

   عدد اتمی: ۵۱

   شعاع الکترووالانس:

   عدد جرمی:

   رسانایی الکتریکی: ۲٫۸۸ * 106/m اهم

   نام یا شماره گروه: 15 -VA

   رسانایی گرمایی : W/m*K24.3

   دور تناوب: ۵

   ظرفیت گرمای ویژه: 210 J/kg*K

   نام بلوک: p

   حجم مولی: ۱۸٫۱۹ ש۶-۱۰متر مکعب بر مول

   آرایش الکترون: Kr4d10 5s2 5p3

   الکترونگاتیوی: ۲٫۰۵ درجه پاولینگ

   جرم حجمی: 6697 kg/m3

   اعداد اکسایش: ±۱ اسیدی ملایم

انواع ترکیبات آنتیموان  

1. آنتیموان تری‌اکسید (Sb₂O₃): پرمصرف‌ترین ترکیب آنتیموان که به عنوان عامل ضدآتش در پلاستیک‌ها و منسوجات استفاده می‌شود.  
   2. آنتیموان پنتااکسید (Sb₂O₅): در صنایع شیمیایی و تولید کاتالیزورها کاربرد دارد.  
   3. آنتیموان سولفید (Sb₂S₃): در تولید مواد منفجره، کبریت و آتش‌بازی استفاده می‌شود.  
   4. آنتیموان کلرید (SbCl₃ و SbCl₅): در تولید رنگ‌ها و داروها به کار می‌رود.  

روش‌های استخراج آنتیموان 

آنتیموان معمولاً از سنگ معدن استیبنیت (Sb₂S₃) استخراج می‌شود. روش‌های اصلی تولید شامل:  
1. ذوب مستقیم سنگ معدن: حرارت دادن استیبنیت با مواد احیاکننده مانند کربن یا آهن.  
2. فرآیند فلوتاسیون: استفاده از مواد شیمیایی برای جدا کردن آنتیموان از ناخالصی‌ها.  
3. الکترولیز محلول‌های آنتیموانی: روش مدرن‌تر که خلوص بالاتری دارد.  

کاربردهای آنتیموان 

در تولید دیودها، ترانزیستورها و قطعات نیمه‌هادی استفاده می‌شود.  
- در ساخت آلیاژهای سرب-آنتیموان برای تقویت صفحات باتری‌های اسیدی.  
- ترکیبات آنتیموان (مثل Sb₂O₃) در تولید مواد ضدحریق برای پلاستیک‌ها، پارچه‌ها و رنگ‌ها استفاده می‌شود.  
- اضافه کردن آنتیموان به سرب و قلع باعث افزایش سختی و مقاومت به خوردگی می‌شود.  
- در تولید سرب باتری‌های خودرو، گلوله‌ها، بلبرینگ‌ها و خطوط لوله مقاوم در برابر اسید استفاده می‌شود.  
- در تولید شیشه‌های مخصوص، مانند شیشه‌های اپتیکی و کریستالی، برای حذف رنگ‌های ناخواسته.  
- ترکیبات آنتیموان در تولید داروهای ضدانگل (مثل درمان لیشمانیاز یا سالک) به کار می‌روند.  
- در تولید برخی رنگ‌ها و مواد آرایشی استفاده می‌شود.  

خطرات و سمیت آنتیموان 

- آنتیموان و ترکیبات آن سمی هستند و می‌توانند از طریق استنشاق، بلع یا تماس پوستی وارد بدن شوند.  
- قرارگیری طولانی‌مدت در معرض آنتیموان ممکن است باعث بیماری‌های ریوی، تحریک پوست و مشکلات گوارشی شود.  
- آنتیموان مشابه آرسنیک رفتار می‌کند و مصرف بیش از حد آن می‌تواند منجر به مسمومیت شدید و حتی مرگ شود.  
- استانداردهای زیست‌محیطی سختگیرانه برای کنترل انتشار آنتیموان در صنایع وجود دارد.  

آنتیمونی ( آنتیموآن) استاندارد مرک

در پکیج: 100 سی سی*

مختصر: Antimony ICP standard

کد محصول مرک: 170302

قابلیت محلول شدن:             (20 °C) not applicable

انبوهی:   1.033 g/cm3 (20 °C)

میزان اسیدی:        (H2O, 20 °C)